Khám phá nghệ thuật Sơn mài

31/08/2009 | 1653 views

Từng bước tỉ mỉ
Để làm ra một sản phẩm sơn mài hoàn chỉnh, cần trải qua rất nhiều công đoạn tùy theo yêu cầu của từng bức tranh. Đó có thể là một tấm tranh có gắn trứng kết hợp với trai hoặc dán vàng, bạc… Nhưng tiêu chí cuối cùng cần đạt được là độ bóng và nét tinh tế trong mỗi tác phẩm.
Nếu giải thích một cách đơn giản thì sơn mài chính là việc phủ các lớp sơn lên tranh rồi mài đi, nhưng trong sự đơn giản đó còn ẩn chứa rất nhiều những bí mật cần tìm hiểu thật kĩ mới có thể khám phá.
Chẳng hạn, ngay ở công đoạn đầu tiên: công đoạn đánh vải, chúng ta cần kiểm tra xem bề mặt cần làm có bị lỗi nào không. Tiếp đó, ta đặt vải xô lên trên bề mặt cần làm rồi ra đều một lớp sơn sống lên trên bề mặt vải. Chờ cho mặt sơn se lại, trải đều một lớp mùn cưa lên trên mặt vừa ra sơn, nghè kĩ (nghĩa là di mùn cưa), rồi cho vào buồng ủ cho tới khi nào khô thì thực hiện các bước tiếp theo.

Lớp sơn lót đã hoàn thành

Những đuờng nét trang trí đầu tiên của tác phẩm

Viền tranh bằng những nét thanh thoát, mềm mại
Sau đánh vải, chúng ta còn phải trải qua các công đoạn: Bó-Hom-Lót-Kẹt vét-Thí-Phủ-Mài đánh bóng-Xoa bóng mới hoàn thành về cơ bản một bức tranh sơn mài. Những công đoạn như gắn trứng hay gắn trai thì tùy trường hợp mànó sẽ được thực hiện sau vài lần nước hom. Giữa mỗi công đoạn cần có thời gian ủ hoặc để khô, do vậy thời tiết là một trong những yếu tố ảnh hưởng rất nhiều tới việc làm tranh. Sơn mài được làm hoàn toàn từ những chất liệu từ thiên nhiên như: nhựa cây, mùn cưa,… Vì thế, một trong những yếu tố tạo nên bức sơn mài đẹp chính làtính thiên nhiên ẩn chứa trong nó.

Rắc bạc lên tranh

Họa tiết sau khi dán bạc
Khi một bức tranh càng gần hoàn thiện thì càng cần tỉ mỉ và cẩn thận trên từng chi tiết. Ví dụ như việc chọn đá cho mài bóng, nếu không chọn kĩ thì miếng đá đó có thể sẽ làm xước, hỏng bề mặt tranh. Hoặc nếu bạn là một người hay sốt ruột, muốn hoàn thiện nhanh thì khi mài quá tay, không đều hoặc quá mạnh vào một chỗ nào đó trên tranh thì tranh sẽ bị đứt (nghĩa là bạn đã xuống tới lớp sơn nào trước đó). Điều này sẽ ảnh hưởng lớn tới thẩm mỹ của tranh.

Mài bóng tranh là khâu đòi hỏi sự tỉ mỉ và kiên nhẫn cao
Gửi gắm thông điệp
Ngoài việc làm tranh đúng theo kĩ thuật thì tình yêu của người thực hiện với tác phẩm cũng được thể hiện rất rõ nét. Nếu như để dành tặng người bạn yêu mến vàkính trọng thì trên từng đường nét cũng sẽ nói lên từng cung bậc cảm xúc. Đó cũng làlý do vì sao mỗi tác phẩm khi ra đời đều mang những nét riêng, không bức nào giống bức nào. Kể từ việc bạn gắn trứng, trai, tưởng chừng khi gắn thì như nhau hết, miễn sao nó sẽ lấp kín vào chỗ trống nhưng thực ra khi nhìn vào nó, bạn sẽ thấy những style khác nhau tùy thuộc vào mỗi người. Hay ở một điểm khác như “Xoa bóng”, bạn dùng chính lòng bàn tay của mình cùng với một ít “Tru” xoa đều mặt tranh làm tranh bóng lên. Có những lúc khi chạm vào tấm tranh đó, bạn có cảm giác mặt tranh như một “chiếc bánh hấp” vì sự truyền nhiệt từ chính lòng bàn tay bạn. Độ bền của một tấm tranh sơn mài truyền thống là rất lâu, tới hàng trăm năm, càng lâu tranh càng bóng. Tranh bóng như gương, tới mức bạn có thể soi mình trong tranh thì đó là lúc bạn đã mang hết tình yêu cho người bạn muốn dành tặng vào trong bức tranh của mình.

Chiêm nguỡng thành quả
Về mảng style của tranh, có thể đó sẽ là một tác phẩm hoàn toàn mang phong cách truyền thống như hình ảnh hoa sen, chữ Nho với những màu đặc trưng của sơn mài như đỏ, đen, vàng. Nhưng dựa trên những nét truyền thống đó, bạn có thể mang đến những nét đẹp hiện đại sáng tạo miễn sao không làm mất đi tính chất của một tấm sơn mài.
Sao bạn không thử một lần làm tranh sơn mài? Dù có thể bạn sẽ bị “ăn sơn” hoặc tấm tranh khi làm ra sẽ bị một chút lỗi nhỏ do đó là sản phẩm đầu tay. Nhưng chắc chắn sẽ có rất nhiều điều thú vị bạn học được từ việc làm tranh sơn mài: tính kiên nhẫn, sự cẩn thận, sáng tạo vàđiều quan trọng nhất làbạn đã tự tay làm ra được một tác phẩm sơn mài chứa đựng tình yêu của riêng mình trong đó.
Bài & Ảnh: Đỗ Thùy Dương (C0711A)

Leave a Reply

avatar
  Subscribe  
Notify of