The Idea Techniques (Làm sao có ý tưởng tốt) – III

12/10/2007 | 424 views

Chương ba
Lý thuyết PARETO

Tất cả chúng ta đều biết một số người mà chúng ta vẫn hay nói về họ: “Anh ta chưa bao giờ có một ý tưởng trong cuộc đời mình”.

Cách nói như vậy đưa chúng ta đối diện với câu hỏi thực tế đầu tiên về chủ đề này. Ngay cả khi đã giả thiết là có một kỹ thuật tạo ra ý tưởng, liệu có phải tất cả mọi người đều có thể sử dụng nó? Nói khác đi là để tạo ra ý tưởng, một người có nhất thiết phải có các khả năng bẩm sinh đặc biệt như khả năng về màu sắc, về sắc độ hay về quảng cáo?

Một câu trả lời cho câu hỏi trên có thể tìm thấy trong cuốn Mind and Society của nhà tâm lý học nổi tiếng người Ý là Pareto.

Pareto cho rằng thế giới có thể được chia làm 2 loại người chính mà ông gọi là người-hay-suy-đoán (speculator) và người-sống-bằng-lợi-tức (rentier). (Speculator còn có nghĩa là đầu cơ – ND)

Đặc điểm phân biệt loại người này, theo Pareto, là anh ta luôn bận tâm tới khả năng của các tổ hợp mới.

Ghi nhớ phần in nghiêng ở trên vì chúng ta sẽ còn quay lại vấn đề này. Chú ý rằng từ bận tâm (pre-occupied) hiểu theo nghĩa ấp ủ, nghiền ngẫm.

Pareto lưu ý rằng thuộc vào nhóm người-hay-suy-đoán này không chỉ có các doanh nhân – những người thường xuyên phải đối phó với các mưu đồ tài chính và kinh doanh

Nói một cách ngắn gọn, nhóm này bao gồm tất cá những người (thuộc mọi lĩnh vực) không bao giờ cảm thấy hài lòng với thực tại, và luôn suy nghĩ làm sao để thay đổi nó

Thuật ngữ được Pareto sử dụng để mô tả loại người còn lại, người-sống-bằng-lợi-tức (rentier), được dịch sang tiếng anh là các cổ đông – dù với tôi, gọi là người giữ túi có vẻ đúng hơn. Những người này, theo Pareto, là những người sống theo thói quen, đều đặn, ít tưởng tượng, bảo thủ, và bị những người-hay-suy-đoán điều khiển.

Dù chúng ta nghĩ gì về sự thích hợp của lý thuyết Pareto như là một sự giải thích đầy đủ về các nhóm xã hội, thì tôi cho rằng tất cả chúng ta đều đồng ý rằng cả hai nhóm người này có tồn tại. Dù sinh ra đã vậy, hay do môi trường sống và đào tạo đã tạo ra họ như vậy, dù muốn hay không, thì họ vẫn tồn tại.

Nếu đúng như vậy, tôi cho rằng phải tồn tại một số lớn những người mà chẳng có bất kỳ kỹ thuật tạo ra ý tưởng nào có thể giúp họ.

Nhưng điều quan trọng hơn là những người-hay-suy-đoán, hay những người xây dựng lại thế giới này, là một nhóm rất lớn. Ít nhất họ cũng có khả năng tạo ra ý tưởng, và khả năng này chẳng hiếm chút nào. Và như vậy, dù không phải tất cả các con cừu của chúa đều có cánh, chúng vẫn đủ đông để mỗi chúng ta hy vọng mình cũng là một trong số đó. Dù sao đi nữa, tôi cho rằng nếu một người còn bị hấp dẫn một chút bởi quảng cáo, thì có thể bởi vì anh ta thuộc về nhóm những người xây dựng lại thế giới này. Vì thế anh ta có những năng lực sáng tạo nhất định; và những năng lực này, cũng giống như những năng lực khác, có thể nâng lên nhờ nỗ lực và nhờ làm chủ một kỹ năng để khai thác nó một cách tốt nhất.

(còn tiếp)
LongMT dịch